10.08.2010
feyzalp

Büyük bir kütüphane olarak internet

İlmi gelişmelerin en büyük ve önemli araçlarından biri kütüphanelerdir.

Eski devirlerde kitaplar kütüphanelerde biraraya getirilir ve ilim adamları için, araştırmacılar için kütüphaneler ilim mekanları olarak kullanılırdı. Hala da öyledir. Bir insanın biriktiremeyeceği kadar kitabı kütüphanelerde bulup inceleyebilirsiniz.

Kütüphanelerin dijital hale getirilmesi ve her yerden ulaşılabilir olması da araştırmacılar için bulunmaz bir fırsat. Bilgi diye tabir ettiğimiz şey şimdi sadece yazı (text) olmaktan çıktı, resim, video, ses, çizim, 3D Model vs. gibi birçok farklı formda ve biçimde de karşımıza çıkıyor.

Bu anlamda internetin tamamı kendi başına bir büyük kütüphanedir diyebiliriz. Bu kütüphane kendi üzerine sarılan bir yumak gibi her geçen gün büyüyor. İnternette birşeyi yazmanın ve yayınlamanın kolaylığı da buradaki bilgi yumağını her geçen gün büyütüyor.

Doğrusu, yanlışı, faydalısı ve zararlısı ile birlikte büyük devasa bir kütüphane.

Bilginin doğruluğu

Herkesin yazıyor olması, özgürce fikir beyan ediyor olması bilginin büyümesi bir avantaj iken bir dezavantaja da dönüşebiliyor. "Bilgi çöplüğü" diyebileceğimiz noktalar oluşabileceği gibi kimilerinin bilinçli olarak yanlış yönlendirmeler veya çıkarları doğrultusunda saptırmalar yapmak kastıyla bilerek 'dezenformasyon' yapması da o derece kolaylaşmış oluyor.

Artık bilimsel araştırmacı da, iddianame hazırlayan savcı da, öğrenci de, işadamı da, eğlenmek isteyen, vakit geçirmek isteyen genç yaşlı herkes önce internette bir arama motoruna giriyor ve indexe bir iki kelime yazıp birşeyler arıyor.

Peki internette bulduğumuz herhangi bir bilginin doğru ya da yanlış olduğunu nasıl bileceğiz? Denilebilir ki aynı şey basılı kitaplar için de geçerli değil mi? Herhangi bir konuda birbirinin tam zıddı, çelişkili onlarca kitabı birarada görebilirsiniz.

Yine de internet kitaba nisbetle daha fazla "bilgi çöpliği" içerme riski taşıyor. Çünkü ne kadar kolaylaşsa da bir kitap yayınlamak uzun ve zahmetli bir süreçtir. Oysa kızgınlıkla oturup yalan yanlış 50 sayfa yazıp yayınlamanız, eğlenmek için yalanları herhangi bir bloga yazmanız birkaç saatinizi alır ve kimse de size bu yazdıklarınızın doğru olup olmadığınızı sormaz.

Hatta ciddi hukuki bir sorun olmadıkça kimse yazılanları sizin yazdığınızı tesbit etmeyebilir de. Hukuki problem alanlarında birşey yazarsanız elbette %90 kim olduğunuz tesbit edilebilir. Ama bu durumda bile %10 ihtimal kaçabilirsiniz.

Nitekim internete konulan birçok skandal bilginin kim tarafından konulduğu bulunamıyor. Kamuoyunu günlerce meşgul ediyor, siyaseti yönlendiriyor, kimi zaman ülkeler arası ekonomiyi, ticareti etkileyebiliyor ama sözkonusu bilgi veya iddia bir deli tarafından atılan bir taş mı yoksa bir gerçek mi hiçbir zaman bulunmayabiliyor.

İnternette hızlı iletişim ve hızlı yayılma imkanı aynı zamanda bir bilgiyi doğrulamak için büyük bir fırsat da sunabilir. Herhangi bir konuda ortaya atılan bir iddianın yanlışlığını ifade edenler ortaya çıkınca iddianın boş olduğu da aynı hızla ortaya konulabilir.

Ama her zaman dezenformasyon veya manipülasyon şüphesinden kurtulamayız.

Doğal afetler, imha ve koruma

Eski devirlerde kütüphanelerin en büyük düşmanı savaşların sonunda yağma ve talanlardı. Kimi zaman da doğal afetler bazı kütüphanelerin büyük ölçüde zarar görmelerine sebep olmuştur. Aynı riskler internet için de var.

Büyük bir kütüphane olarak internetin bu risk karşısında önemli bir avantajı internette bilgiyi barındıran dijital ortamların (serverların) sürekli yedekleniyor olması ve bilginin farklı serverlar arasında kopyalanarak bir anlamda farklı nüshalarının oluşmuş olmasıdır.

Dijital ortamın aynı zamanda büyük bir dezavantajı da kasıtlı programlarla (virus) çok hızlı bir şekilde imhanın mümkün olmasıdır.

Geçmişteki istilacı milletler talan ettikleri yerlerde kütüphaneleri de yaktılar, imha ettiler. Bu çağda internetteki tüm bilgileri yok etmek isteyen kimseler olabilir mi?

Bilginin ulaşılır olmasının getirdiği tembellik

Bilgilere ulaşmanın kolay bir aracı olarak düşünüldüğünde internetin bir diğer dezavantajı da hafızamıza getirdiği tembellik. Nasıl olsa ihtiyaç duyduğumda internetten buluyorum diye hiçbir şeyi detayıyla öğrenmiyor birçok kimse. İhtiyaç duyunca internetten bulup tüketiyor ve unutuyor. Bir sonrakinde yine yanı yolu takip edip internetten arayacağını düşünüyor.

Bütün bunlar bilgi dünyasının getirdiği kolaylıklar ve zorluklar. Her icat gibi her alet edevat gibi burada da insan önemli bir unsur. İnsan bir aracı iyi yönde de kullanabilir, kötü yönde de. Amacına uygun olarak faydalanabileceği gibi amacından çok  kolay saptırabilir de.

İnterneti kullanırken de, internet üzerinde uygulama geliştirirken  de karşımızda insanlar olduğunu, hem de çok çeşitli insanlar olduğunu unutmamak gerekir.

20.05.2010
hasanyasin

Web'i Doğru Anlamak

Bugüne yetişebilmek, yarına sahip olabilmek, endüstrinin dinozorları olmaktan kendini kurtarabilmek, web'i ne kadar iyi anladığımızın dolaysız sonuçları olarak belirginleşecek.

Bir programcı veya yazılım mühendisiyseniz, durduğunuz noktayı yeniden değerlendirin. Web teknolojilerine ne kadar hâkim olduğunuzu hemen şimdi yeni baştan ve biraz da acımasızca ele alın. Bu değerlendirme ve ona bağlı olarak ortaya koyacaklarınız, sizin bir yazılım endüstrisi emekçisi olarak ederinizin katıksız belirleyicisi olacak.

Sektörde yönetim kademesinde misiniz? Web'e nasıl bakıyorsunuz, onu nasıl anlıyorsunuz, onu nasıl kullanıyorsunuz? Bu sorulara vereceğiniz yanıtlar firmanızın varlığını sürdürebilmesi ve büyüyebilmesinin en güçlü belirleyicileri olacak.

Bugün web'i ne kadar iyi anlıyorsanız yarının dünyasında o kadar güçlü yere basıyor olacaksınız.

Web, bugün dünyanın her tarafına yayılmış yüzbinlerce cihaz üzerinde çalışan dev bir yazılım. Bir web sitesine girdiğinizde bu yazılımı kullanıyor oluyorsunuz. Google'da yaptığınız her arama bu yazılım üzerinde çalışan işlemler olarak gerçekleşiyor. Bu blog gönderisini okurken bu yazılımın yüz milyonlarca istemcisinden biri durumundasınız.

Web'in gücünün dayandığı temel bileşenlerin ilki internet: Binlerce sunucu gece gündüz aralıksız çalışıyor. Binlerce router, her saniye, insanoğlunun 1900'lü yıllara kadar üretebildiği toplam basılı metnin hacmini aşar boyutta veri transferinin taşıyıcılığını yapıyor. Okyanusların altından kablolar döşedik, göğe uydular yerleştirdik, ceplerimizde binaların tepelerine diktiğimiz baz istasyonlarıyla karmaşık ilişkiler içinde olan acaip cihazlar taşıyoruz. Bu hâliyle internet milyarlarca kolla her yanımızı saran dev bir sarmaşık gibi tüm bilim-kurguların ötesinde, bugüne kadar düşlenen tüm fantazileri gölgede bırakır bir acaiplikle yaşamlarımızı kuşatıyor.

Altyapının devasa karmaşıklığı ve boyutları, başınızı döndürmesin. Web, bu dev altyapı üzerine çok basit prensiplerle kurulmuş bileşenlere dayalı olarak kolayca büyüyor. Bu temel bileşenleri anlamak, yazılım endüstrisi içinde yer alan herkes için hayati önem arz ediyor.

Bu bileşenleri bir sonraki yazımda ele alacağım.

18.05.2010
feyzalp

Bir Web Sitesi Nasıl Çalışır?

Bir web sitesinin çalışma şekli kısaca şöyledir:

  1. Bir alan adı vardır. Bu alan adı sitenin host edildiği servere yönlendirir.
  2. Bir hosting alanı vardır. Dosyalar burada bulunur.
  3. Sitenin yönetilebilmesi için bir yönetim paneli, CMS veya paket uygulama vardır (Joomla, Wordpress, SMF vs.)
  4. Sitenin görsel olarak nasıl grüneceğini belirlediğimiz bir tasarımı vardır. Bazen bu tasarım şablonlarla çözülür. Bazen de kendinize özgü bir tasarım yaparsınız.
  5. Ve en önemlisi siteye yazdığınız yazılar, haberler, notlar, sayfalar. Yani içerik.

Bunların tamamı biraraya geldiğinde bir web sitesi yayınlanmış olur. Bu unsurların tamamını biraraya getirme süreci çoğu zaman zahmetli ve sıkıntılı bir süreçtir. Çünkü bu hizmetleri ayrı ayrı sunan kurumlar vardır. Bunların her birinden hesap açıp yönetmeniz gerekir. Sonra kurulumlar genellikle ustalık gerektirir.

Yukarıda sözünü ettiğimiz bazı paket uygulamaları kurulumları oldukça kolaylaştırmışlardır.

Yine de en temel bileşenleri biraraya getirebilmek için bu paketlerden birinde usta olmanız veya bu konuda tecrübeli birinden yardım almanız gerekebilir.

Bir web sitesi açma işini nasıl kolaylaştırabiliriz?

Zeytinlabs ekibi olarak yukarıda kısaca sıraladığım süreçleri daha pratik hale getirmeyi hedefledik. Böylece cubicpen ortaya çıktı. Ve bu süreçlerin tamamen yazılım tarafından yapılmasını sağladık yani otomatikleştirdik.

Böylece sadece içerik girişini yapmak suretiyle kullanıcıların web siteleri açmalarını ve uzman yardımına ihtiyaç duymadan idare etmelerini sağladık.

Adım adım izah etmek gerekirse;

1. Alan adı

Alanadı bir sitenin kimliğini belirleyen isimdir. İngilizcesi "domain" olan bu terim sonu .com, .net, .org, .com.tr, .net.tr, .org.tr, .gov.tr gibi uzantılarla biten bir ismi ifade eder. Türkiye'de alan adları ODTÜ bünyesinde faaliyet gösteren .nic.tr tarafından verilmektedir.

2. Hosting

Bir web sitesi için serverlarda ayrılan bölümü ifade eder. Hosting paketlerinin genellikle bir disk kotası, bir de aylık trafik kotası vardır. Webde çalıştırılacak uygulamaya göre linux hosting veya windows hosting seçeneklerinden söz edilir. Bunlar hostingin bulunduğu makinenin işletim sistemini ifade eder.

Ayrıca hosting özellikleri arasında database seçenkleri de olabilir. MySQL, Microsoft SQL bunlardan birkaçıdır.

3. Yönetim Paneli

Web sitenizi idare edebilmeniz için şifreli olarak giriş yapabileceğiniz bir yönetim paneline ihtiyaç duyarsınız. Birkaç sayfadan oluşan statik web sitelerinde FTP bağlantısı ile dosyaları servra aktararak da site yayınlanabilir. Ama son zamanlarda içerik yönetim sistemleri oldukça geliştiğinden genellikle ücretsiz (Opensource) versiyonları da bulunan Joomla, Wordpress, SMF, PHPNuke, PHPFusion gibi paket uygulamaları kullanılır.

Bu sayede web sitenizin içeriğini iekleyip silebilir, dilediğinzi zaman düzenleyebilirsiniz.

Ayrıca bir yönetim panelinde sitenizin ziyaretçi trafiği, menüleri, site içinde yer alan formları, diğer dinamik komponentleri idare edersiniz.

4. Tasarım Şablonları

Siteniizn görünümünü belirleyen şey tasarımıdır. Yukarıda sözünü ettiğimiz paketlerin çoğu tasarım şablonları ile sitenin görüntüsünü değiştirmenize izin verir. Bir tasarım şablonu bulursunuz veya kendiniz tasarlarsınız. sonra bu şablonu siteye yüklersiniz. Kimi zaman yine FTP bağlantısına ihtiyaç duyulur. Bazı şablonalrda kullanılan flash, javascript veya javascript eklentileri başka modüllerle uyumsuzluk gösterebilir. Bunları uzta kullanıcılar ancak adapte edebilirler.

5. İçerik Yönetimi

Sitenizde yer alan yazılar, resimler, videolar, formlar. Bunlar mesajınızı ileteceğiniz esas noktalardır. Ve esas ilgilenmeniz gereken şey sitenizin içeriğidir.

Yukarıdaki brçok teknik detayla ilgilenmeyip tüm vaktinizi sitenizin içeriğine konsantre etseniz elbette bu daha verimli bir yol olacaktır.

Cubicpen ile nasıl yapıyoruz?

cubicpen sayesinde yukarıda belirttiğimiz adımlardan ilk dördünü otomatize ettik. yani hiçbiri ile vakit kaybetmeyip direk siteniizn içeriğini düznelemeye başlarsınız.

Kısaca cubicpen'de bir site oluşturmayı şu şekilde gösterebiliriz:

www.cubicpen.com sitemize girdiğinizde hemen ana sayfada "BURADAN BAŞLA" yazan butna tıklarsınız.

Kolay Web Sitesi oluşturma ikonu

Burada karşınıza gelen formdaki bilgileri dodurup onayladığınızda hemen web siteniz oluşturulacaktır. Buradaki formun detaylarını da kısaca belirtmek gerekirse:

Site Başlığı dediğimiz şey sitenizin adını ifade eder. Sitenin TITLE verisinde bu isim yer alır. Bu ismi yönetim panelinden istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.

Kolay Web Sitesi oluşturma ikonu

Site adını yazdıktan sonra sizden satınalmak istediğiniz paketi belirlemenizi istiyoruz. hangi paketi alacağınıza karar verebilmek için paket özelliklerini ilgili sayfalarda görebilrsiniz.

Kolay Web Sitesi oluşturma paketler

Paketinizi seçtikten sonra alana konusundaki tecihinizi belirlersiniz. Eğer br alanadı almak istemiyorsanız adiniz.cubicpen.com şeklinde bir alan adını ücretsiz bir şekilde kullanabilirsiniz.

Kolay Web Sitesi oluşturma formu

Eğer daha önce aldığınız bir alan adı varsa onu buraya yazarak bu alanadının kullanılmasını sağlayabilirsiniz. Yeni bir alan adı alacaksanız bu işlemi de aynı formdan yapabilirsiniz. Bu seçimleri yaptıktan sonra sırayla kişisel bilgilerinizi (bu bilgiler sizinle bizim aramıdaki iletişimi sağlayacak olan bilgilerdir ve sonradan değiştirilmez),

Kolay Web Sitesi oluşturma ikonu

fatura bilgileriniz (özellikle kurumsal müşterilerin vergi numaralarını yazmalarını istiyoruz),

Kolay Web Sitesi oluşturma ikonu

doldurduktan sonra ödeme tercihinizi belirliyorsunuz.

Kolay Web Sitesi oluşturma ödeme

Bu sayfada DEVAM butonuna tıklayınca son bir kontrol için girdiğinzi bilgiler özet olarak akrşınıza gelir.

Kolay Web Sitesi oluşturma özeti

Bu bilgileri kontrol ettikten sonra ONAYLIYORUM butonuna tıkladığınızda artık web siteniz oluşturulmaya başlanır.

Kolay Web Sitesi oluşturma onayı

Siz beklerken arka plandaki server yazılımımız yukarıda belirttiğimiz gibi hosting paketinizi açar, gerekli ayarları yapar, alan adınız tescil edilir, yönetim paneliniz kurulur, tasarım şablonlarınız hazırlanır.

Web Sitesi Nasıl Oluşturulur

15 dakika sonra artık sitenizi açıp kullanabilirsiniz.

Bu otomatikleştirme sayesinde insanların web sitelerinin içeriği ile daha çok ilgilenmelerine, teknik sorunlarla boğuşmamalarına imkan sağlamayı hedefledik.

www.cubicpen.com

15.05.2010
feyzalp

İnternetin gelişmesi için akıllanması şart

Sosyal medya çıktı çıkalı herkes her gün yüzlerce kez klavye tuşlarına basıyor, faresiyle gezinip diğer internet kullanıcıları için yeni birşeyler yüklüyor veya bir konuda fikrini belirtiyor, yorum yapıyor.

Veri girişleri form ile server tarafına iletiliyor. O halde formlarda veri doğrulaması önemli.

Akıllı formlar dediğimiz daha veri girerken kullanıcıyı yönlendiren ve yanlış bilgi girmesini engelleyen yapılar internetin akıllı ve kolay kullanılır hale gelmesini sağlayacaktır.

Web uygulaması geliştirenler, web sitesi yapanlar bunlara dikkat ederlerse hep beraber daha akıllı siteler oluşturacağız. Peki nelere dikkat etmemiz gerekiyor.

Form alanı etiketlerinin anlaşılır olması

Veri girilecek bir alanın etiketi oraya ne yazılacağını bir çırpıda ifade etmelidir. Herkesin anlayacağı terimler kullanmak ve farklı anlamlara gelebilecek terimlerden kaçınmak gerekir. "Adı Soyadı" denilince Türkçe konuşan herkes ne istendiğini anlar. "TC Kimlik Numarası" da herkesin bildiği birşeydir. Ama sadece TC hiç anlaşılır birşey değildir.

Bu gibi formlarda sanki bir gelenek haline gelmiş olan Adres Satırı 1, Adres Satırı 2 yazmak da formu anlaşılmaz kılar. Neden adresi iki satır halinde yazayım? Adresi neresinden ayırayım? Yazılımcı bunu istediği şekilde kaç satırda yazacaksa yazamaz mı?

bir form ekran görüntüsü

Birçok örneği olan bu tür kulanımlardan birkaç tanesini burada görebilirsiniz.

adres satiri form görüntüsü

 

Standart verilerin kullanıcıdan istenmemesi

Özellikle ABD veya Almanya menşeli yazılımların adaptasyonu yapılmadan tercüme edilmesi durumlarında "Eyalet" veya "Şehir" kavramları anlaşılan tercüme edenlerin de kafasını karıştırmakta ki garip durumlar ortaya çıkmaktadır.

Aşağıdaki örnekte "ilçe/şehir" alanına ilçe veya şehirlerden biri mi yazılacaktır yoksa Bahçelievler/İstanbul şeklinde ikisi mi yazılacaktır?

ilçe şehir

Bu şekilde yazıldığında database'de nasıl ayırd edilecektir?

Oysa bu form Türkiye'deki kullanıcılara hitap ettiğine göre Türkiye'de il ve ilçe yapılanmasına uygun formlar oluşturulması daha yerinde olur. Hatta tüm iller sisteme girilip seçmek suretiyle kullanıcıya kolaylık sağlanmalı ve yanlış veri girişleri de engellenmelidir.

Yukarıdaki örneklerde de görüldüğü gibi en çok sorulan alanlardan biri de posta kodudur. Genellikle de çoğu kimse posta kodunu bilmemekte, çoğu zaman rastgele bir kod girmektedir. Bu da yine ingilizceden tercüme edilen sistemlerde çokça karşılaşılan bir durumdur.

Çünkü özellikle ABD'de posta kodu çok aktif kullanılmaktadır. Ülkemizde ise maalesef ne PTT ne de kargolar bu kodu aktif kullanmamakta, zorunlu da tutmamaktadır. PTT acaba bir API geliştirerek adres bilgisi isteyen tüm web uygulamalrının adres bilgisinden yola çıkarak posta kodunu otomatik bulmasını sağlasa çok kullanışlı olmaz mı? Böylece insanlar hem posta kodlarını öğrenmiş olurlar hem de bu kodlar gerçekten adres bulmada kullanılır.

Düşünsenize herhangi bir şekilde üye olduğunuz bir sitede, bir alışveriş sitesinde veya bir kamu kurumu sitesinde sadece cadde sokak ismini ve numaranızı girdiğinizde posta kodunuz çıksa güzel olmaz mı? Google maps uygulamasında bütün bu veriler nasıl varsa buradan bir coğrafi bilgi sistemi database oluşturulabilir.

Daha da güzel bütün cadde ve sokak isimlerinin sorgulanıp girdiği bir veritabanından doğrulanıp otomatik tamamlama ile karşınıza gelmesidir. Cadde ve sokak isimleri kişiye göre değişen şeyler değildir.

Tabii siyasilerimiz, yöneticilerimiz, beldiyelerimiz siyasi endişelerle sık sık sokak ismi değiştirmezlerse. Hele şu anlamsız bulduğum numaralı sokak isimlerini hiç tartışmayalım. Kim 17482.sokakta oturmak ister veya bu numarayı günde 3 kere cümle içinde kullanabilir? Tek nefeste 17482. sokağın başında buluşalım deyin bakalım. Mestan sokak herkes tarafından kullanılabilir.

Veri giriş alanı boyutunun veri tiplerine uygun olması

Veri girilecek input kutucuğunun boyu ve yüksekliği veri uzunluğu ile ilişkili olmamasına rağmen kullanıcılar için görsel olarak bir sınırlama gibi algılanmaktadır.

Formların veri alanlarının genişliklerinin aynı olması görsel olarak güzel görünmesini sağlar. Ancak farklı sütunlara ayrılmış formlar olabilir. Ad, Soyad, Telefon gibi alanlar tek satır olarak planlanacaktır. Ama açıklama, diğer düşünceleriniz, önerileriniz gibi etiketleri olan alanların ortalama ne kadar veri isteniyorsa ona uygun bir yükseklikte olması gerekir. Tek bir satır olarak ayrılmış "açıklama" alanı sanki bu kadar ile sınırlandırılmış gibi algılanır.

Çoğu kimse yazıkları görünmez olunca bunun silindiğini düşünebilir.

Ayrıca kullanıcının yazdıklarını görmesi, cümlenin sonunu getirirken başına bakması gerekebilir.

İpuçları ve Uyarılar

Form doldururken her bir alanın hemen üzerinde veya yanında çıkacak küçük ipuçları kullanıcılara yardımcı olacaktır. Yalnız bu uyarıların form akışını engellememsi, kullanıcının dikkatini dağıtmayacak şekilde tasarlanması gerekir.

Kullanıcı davranışının tahmin edilmesi ve her bir davranışa verilecek tepki

Bir formu doldururken kullanıcı nasıl davranabilir? Bütün ihtimalleri düşünüp her ihtimal karşısında verilecek tepkiyi belirlemek uygulamamızı oldukça akıllı hale getirecektir. Bir form alanını doldururken kullanıcı neler yapabilir?

  1. Boş bırakabilir
  2. Yanlış doldurabilir
  3. Eksik doldurabilir
  4. Doğru doldurabilir

Bu durumların her biri için programcının uygulamadan bir tepki vermesi gerekir ki uygulamadan beklenen sonuca gidilebilsin. İnternet uygulamaları masaüstü uygulamaları gibi değildir. Kimi zaman sadece bir bağlantı sorunundan dolayı uygulama tam yüklenmemiş olabilir. Ekranda hiçbir değişiklik olmadığında veri eksik mi olmuştur, bağlantı sorunu mu ortaya çıkmıştır, zorunlu bir alan boş mu bırakılmıştır bunlar net bir şekilde ve farkedilecek bir formatta kullanıcıya bildirilmelidir.

Uyarılar ve hata mesajlarının anlaşılır olması, mümkünse hatanın hemen yanında ortaya çıkması ve yapılması gereken bir sonraki adım için açıklayıcı metinler konulmalıdır. "Bir sorun oluştu. Lütfen tekrar deneyin" demek hiçbir şeyi izah etmemektir.

Hataların hata olan yerde işaretlenmesi

Bir veri giriş formunda hata veya eksik varsa hatalı kısmın bizzat işaretlenmesi, farklı bir renkte gösterilmesi ve ipuçları ve uyarılarla hatanın veya eksiğin ne olduğunun belirlenmesi faydalı olacaktır.

Doğru yazılan alanın işaretlenmesi

Veri alanı için tanımlanan formata uygun yazılınca alanın yeşil renkle işaretlenmesi veya hemen yanında yeşil bir tick ikonu çıkması da kullanıcılar için faydalı bir tasarım olacaktır. Şimdi çeşitli script uygulamaları ile bu tür şeyler çok kolay yapılabilmektedir.

Hatalı verilerin de daha girilirken gösterilmesi ve yönlendirmelerle doğru girişinin sağlanması işleri kolaylaştıracaktır.

Her bir alan için veri formatının çok iyi tasarlanması

Her bir veri alanı için kabul edilebilecek veri formatı belirlenmeli ve bunun dışında veri girişine izin verilmemelidir. Telefon numarası istediğimiz bir alana yazı girilmesi baştan engellenebilir.

Adı Soyadı alanının en az iki kelimeden oluşması gerekir. Sadece adı yazıldığında program uyarmalıdır.

Standart veriler (şehir, meslek, okul vs.) daha önce de belirttiğimiz gib otomatik tamamlama ve seçtirmek suretiyle hatalı girişler engellenebilir ve kolay veri girişi sağlanır.

Seçenek sunulması

Evet/Hayır, doğru/yanlış veya birkaç seçenekten ibaret cevaplarda bu seçeneklerin önceden belirlenip sunulması kullanıcıların hoşuna gidecektir.

Şehir gibi, üniversite adı gibi, meslek gibi standartlaşmış ve herkesten bir alan seçmesi beklenen verilerin seçmek suretiyle istenmesi hem kolaylık hem standart veri oluşmasını sağlar.

Bunun bir adım sonrası, seçenekler arasında bulunmayan yeni bir seçeneğe izin vermek ve yeni girilen seçeneklerden birçok kişinin yazdığını standart seçenekler haline getirmektir.

Form alanına kod girilmesinin engellenmesi

Güvenlik açığı oluşturabilecek şekilde veri alanına komut girişi engellenmelidir.

Ayrıca bazı form alanları maalesef Türkçe olmayan karakterlerden oluşmalı ve boşluk karakteri içermemelidir. Bu gibi zorunluluk durumlarında hata vermektense hatanın düzeltilmesi ve bunun da bir uyarı ile kullanıcıya bildirilmesi daha güzel olacaktır. Örneğin kullanıcı adı belirlerken eğer boşluk akrakterine izin vermeyeceksek boşluk tuşuna daha basılırken geri silebiliriz ama bu durumu hemen altında bir uyarı ile kullanıcıya bildirmeliyiz ki şaşırmasın.

Güvenlik sebebiyle kod girişini engellediğimizde de bu durumu bir bilgilendirme notuyla bildirmeliyiz.

NB Ajans

alveal alışveriş alemi logosu

2010 © Zeytinlabs Yazılım Geliştirme Akademisi | GMK Bulvarı No:118/2 Maltepe Ankara
Tasarım ve Uygulama
www.nbajans.com.tr